Hygiëne-eisen m.b.t. melkautomaten

Wat dien je te weten over rauwe melk

Melkkoeien kunnen drager zijn van pathogenen (kiemen) waarvan sommige de gezondheid van de consument kunnen aantasten (E coli, Salmonella, Camphylobacter). Dieren kunnen via de vacht en/of de uitwerpselen de omgeving en dus de uier besmetten wat soms tot besmetting van de rauwe melk kan leiden. Dit leidt niet steeds tot zichtbare afwijkingen van de melk of aan de dieren.

Het drinken van rauwe melk kan een verhoogd gezondheidsrisico inhouden vooral bij kwetsbare groepen (kinderen, zwangere vrouwen, ouderen en personen met een verzwakt afweersystyeem).

Hoe dus rekening met de hygiëne vereisten. U bent verantwoordelijk voor uw producten!

Melkautomaten en een autocontrolesysteem

Als eigenaar/verantwoordelijke van een melkautomaat zal u een autocontroleplan moeten uitwerken op basis van HACCP. Door de eenvoudige aard van de activiteit zal dit vrij beperkt zijn en dient u vnl. rekening te houden met gevaren zoals:

Inbreng van bacteriën als gevolg van een niet hygiënische melkwinning, het niet hygiënisch vervoeren en/of het reinigen/vullen van de automaat.

Groei van bacteriën tijdens de opslag op de boerderij en in de automaat door onvoldoende koeling van de rauwe melk.

De meeste van deze gevaren kunnen onder controle gehouden, worden door de goede hygiënepraktijken. De groei van bacteriën tijdens de opslag is een kritisch controlepunt (KCP) en kan onder controle gehouden worden door voldoende koeling. Dit laatste zal moeten gecontroleerd worden door het regelmatig nakijken van de temperatuur. Afwijkingen dienen verholpen te worden. Via bacteriologische analyse van de rauwe melk kan je verifiëren of je autocontrolesysteem afdoende is en je dus een veilig product ter beschikking stelt van de consument.

Dien je het FAVV op de hoogte te brengen van het plaatsen van een automaat?

Je dient voor het plaatsen van een automaat voor de verkoop van rauwe melk een toelating aan te vragen aan het FAVV. Het formulier hiervoor vind je hier. Het ingevulde formulier dien je op te sturen naar het hoofd van de PCE (Provinciale Controle Eenheid) van je provincie. Hier vind je hun contactgegevens. 

Hoe dien je rauwe melk te transporteren?

Gebruik steeds melk van max 6°C (dus uit de koeltank)Steeds in propere en gesloten recipiënten die enkel voor dit doel gebruikt worden. Indien de melkautomaat niet op het bedrijf staat dien je erover te waken dat de transportduur zo kort mogelijk wordt gehouden en dat je alle maatregelen neemt om de koudeketen te handhaven. Gebruik voor het vervoer een schoon en goed onderhouden, voertuig.

Hoe dien je de melkautomaat te vullen?

Vul het voorraadvat van de automaat zonder dat er besmettingsgevaar is van de melk in de automaat. Hervul de automaat regelmatig (liefst dagelijks). Verwijder eerst de overgebleven melk. Deze melk mag niet meer voor de humane consumptie aangewend worden maar wel nog als diervoeder.

Eventuele recipiënten

Indien je bij de melkautomaat de consument ook recipiënten aanbiedt (flessen, bekertjes,…) dienen deze geschikt te zijn voor levensmiddelen. Vraag uw leverancier naar de zgn. ‘Verklaring van Overeenstemming’. Je moet dit formulire namelijk bij je autocontroleplan voegen.

Waar plaats je best een melkautomaat

De melkautomaat wordt bij voorkeur opgesteld op een propere en droge locatie liefst afgeschermd van de zon (halfopen chalet). Onderhoud ook de omgeving van de automaat en zorg ervoor dat ongedierte (ook vliegen) geen kans krijgt. Zorg erbij voorkeur voor de het tapkraantje niet rechtstreeks toegankelijk is (voor vliegen) maar kies er een met een luikje dat eenvoudig kan geopend worden door de consument.

Temperatuurscontrole

Voorzie in de onmiddellijke omgeving van de automaat een thermometer waar continue de temperatuur (ook door de consument) kan afgelezen worden. 

Bij welke temperatuur moet je de melk bewaren?

Melk dient bij max. 6°C bewaard te worden, ideaal bij max. 4°C. Ook de melk tussen het voorraadvat en de tapkraan dient deze temperatuur te hebben. Lees dagelijks de temperatuur af en neem de nodige maatregelen (nazicht koeling, verwijderen van alle melk, reinigen toestel…) wanneer de temperatuur niet voldoet. 

Dien ik bepaalde zaken te vermelden?

Indien je eigenaar/verantwoordelijk bent voor een melkautomaat dan dienen bepaalde gegevens beschikbaar te zijn voor de consument:

Je naam of bedrijfsnaam
Je adres of bedrijfsadres
Je telefoonnummer

Je dient ook te vermelden dat het om ‘rauwe melk gaat’ en je vermeld best dat het ‘aan te raden te koken voor gebruik’

Tevens vermeld je best een gebruiksaanwijzing voor de consument: ‘te bewaren tussen 0 en 4°C’ en ‘max 48 uur houdbaar’

Reinigen en ontsmetten

Onderhoud alle materiaal: vervoermiddel, recipiënten, melkautomaat.
Leg een reinigings- en ontsmettingsfrequentie op voor het materiaal en volg dit dan ook op; Reinig de automaat bij voorkeur dagelijks.
Gebruik water van drinkwaterkwaliteit
Tap na het reinigen en ontsmetten wat melk af om het spoelwater uit de leidingen te verwijderen.

Kwaliteit van de melk

Het spreekt vanzelf dat je je automaat vult met melk van dezelfde kwaliteit als deze die je aan de melkerij levert. Neem minstens 2 maal per jaar een staal voor bacteriologische analyse (neem bij voorkeur melk die al een aantal uren in het voorraadvat van de automaat zit) en laat het staal minstens op E coli analyseren. Een te hoge E coli waarde wijst op een tekort in de hygiëne. Je zal dan moeten nagaan op welke punten je de hygiëne nog wat kan aanscherpen.

Let ook op je persoonlijk hygiëne: draag propere kledij, was zorgvuldig uw handen, eet of rook niet tijdens het hanteren van de rauwe melk.

Traceerbaarheid en registratie

Noteer en bewaar minimaal 6 maanden:

De datum en het uur dat je de automaat aanvult
De datum en het uur dat je de reiniging en de ontsmetting uitvoert (van materiaal en automaat)
Ev. de dagelijks afgelezen temperatuur
Ieder probleem in je non-conformiteitenregister
Klasseer de analyseverslagen alfabetisch

______________________________________________________________________________